Gezondheid in Madagascar
Madagascar online heeft zich zoveel mogelijk ingespannen om de accuraatheid van onderstaande gegevens over gezondheid te waarborgen. Wij raden aan altijd ook zelf in contact te treden met een medische instantie met verstand van tropenzaken om de laatste stand van zaken te vernemen.

Madagaskar is een schoon land; vooral in vergelijking met andere Aziatische landen loop je minder kans om ziek te worden dan elders. Toch loop je meer risico in Madagascar dan thuis. Er zijn meer bacteriën aanwezig want Madagascar heeft een tropisch klimaat. Een tropisch klimaat vormt met zijn vochtige warmte een goede voedingsbodem voor ziekteverwekkers.

Voordat je vertrekt kun je al een aantal voorzorgsmaatregelen treffen; die bespreken we eerst. Vervolgens belichten we wat je ter plekke kunt doen om gezond te blijven en tenslotte geven we aandacht aan zaken waarop je bij thuiskomst moet letten.

Gezondheidsmaatregelen voor vertrek

Als je medicijnen gebruikt, neem dan een bijsluiter mee, zodat er geen twijfel over kan bestaan dat je geen drugsgebruiker bent en zorg een extra voorraadje mee te nemen zodat je je niet gek hoeft te zoeken in de apotheken mocht je iets kwijtraken. Neem een Engelse brief van je arts mee over dit medicijngebruik.

Heb je een bril of draag je lenzen, neem dan de opticienbeschrijving mee of een extra bril of extra paar lenzen. Voor snorkelaars/duikers worden duikbrillen op sterkte verkocht (en verhuurd) bij duikwinkels/duikscholen.

Zorg dat je voor vertrek contact opneemt met een medische instantie die verstand van zaken heeft, zoals een ziekenhuis of in grote steden de GGD. Een last minute reis naar Madagascar hoeft voor een gezond persoon geen probleem te zijn; je zou desnoods op Schiphol nog naar de KLM Travel Clinic of de medische dienst Schiphol kunnen gaan. Neem sowieso altijd je vaccinatieboekje mee als je dat hebt.

Natuurlijk heeft het de voorkeur je vaccinaties ruim van te voren te regelen. Wat daarbij van belang is, is dat de instelling waartoe je je wendt (bijvoorbeeld GGD, huisarts of ziekenhuis), aangesloten is bij het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Deze organisatie zorgt dat de aangesloten instellingen up-to-date zijn op het gebied van vaccinaties en ziektepreventie voor de tropen. We noemen drie instanties die dichtbij het vuur zitten (bepalen het beleid van het LCR): Het LUMC in Leiden (telefoonnummer 071-526 36 36, informatie en afspraken voor de vaccinatiepoli ’s morgens van 09.30-11.30 uur), Travel Clinic te Rotterdam (havenziekenhuis, 0900-503 40 90), in Amsterdam het AMC (020-5663800 bereikbaar van 8.00 tot 16.30 uur). De prijzen voor vaccinaties kunnen uiteenlopen; het kan de moeite waard zijn een beetje te shoppen.

Overige websites:
www.tropenzorg.nl
www.lcr.nl

Hieronder volgt wat summiere informatie over voor de hand liggende ziekten gericht op de reiziger die gezond is, niet zwanger is en niet langer dan 1 maand in Madagascar zal blijven. Zorg zelf up to date informatie te krijgen voor je eigen situatie.

Malaria
Malaria komt voor in Madagascar en vooral in de kustgebieden. Voor advies over het gebruik van eventuele profylaxen (malariapillen) verwijzen we je naar een van bovenstaande instellingen. Naast eventuele profylaxen adviseren we je ook de volgende risicobeperkende maatregelen te treffen: 's avonds de armen, benen en voeten bedekken, een muggenmiddel opsmeren waar DEET in zit en een klamboe gebruiken. De klamboe kun je eventueel impregneren met een muskietendodend middel. Zorg dat je ook iets bij je hebt waarmee je de klamboe kunt ophangen, bijvoorbeeld een touw en een schroefhaak of kurkentrekker (Zwitsers zakmes). Mocht je ondanks de nodige voorzorgsmaatregelen toch ineens koorts krijgen die langer dan twee dagen aanhoudt, dan moet een arts worden geraadpleegd om Malaria uit te sluiten. Dit geldt tot twee maanden na terugkeer in Nederland.

Vaccinaties
Vaccinaties tegen DTP (difterie, tetanus en polio, ca. 10 jaar geldig) en Hepatitis A worden aangeraden. DTP hebben de meeste mensen in hun jeugd al gehad. Na een herhaalprik kun je er dan weer een poosje tegen.

De reguliere injectie met Hepatitis A-antistoffen heeft een beperkte werkingsduur, dus het is zaak deze kort voor vertrek te plannen. Als je frequent of voor langere tijd naar landen gaat waar Hepatitis A voorkomt dan is het te overwegen om injecties voor langere termijn te nemen, zoals Havrix. Houd er wel rekening mee dat dit dure vaccins zijn en dat je na 6 maanden een herhaalprik nodig hebt.

Buiktyfus inenting wordt aangeraden als je langer dan 3 maanden naar Madagascar gaat.

Vaccinatie tegen gele koorts is voor Madagaskar alleen verplicht als je in de zeven dagen voordat je Madagaskar binnenkomt in een gele koorts land bent geweest.

Ook heb je een cholerastempel nodig als het land binnen komt.

Je kunt zelf een EHBO-set voor de tropen samenstellen of er een kopen. Tevens kun je de aanschaf van het boekje "Hoe blijf ik gezond ik de tropen?" overwegen, hier staat ook in wat er in het EHBO-setje moet zitten. Vaccinerende instanties en winkels als de Joho-Company en adventure stores verkopen EHBO-sets en bovengenoemd boek.

Naast het in acht nemen van de op jouw situatie afgestemde vaccinaties en ervoor zorgen zo gezond mogelijk te zijn voordat je weggaat, is het natuurlijk ter plekke belangrijk om te voorkomen dat je ziek wordt. Wees ter plekke zeer alert: als je twijfelt over wat je hebt, raadpleeg ter plekke een arts.

Gezondheid ter plekke

Naast het in acht nemen van de op jouw situatie afgestemde vaccinaties en ervoor zorgen zo gezond mogelijk te zijn voordat je weggaat, is het natuurlijk ter plekke belangrijk om te voorkomen dat je ziek wordt. Wees ter plekke zeer alert: als je twijfelt over wat je hebt, raadpleeg ter plekke een arts.

Diarree
Verandering van ritme, klimaat en voedsel kunnen je darmen op hol doen slaan. Zo lang dit alleen gaat om dunne ontlasting zonder bijverschijnselen kun je het beste gewoon rustig aan doen en zorgen genoeg drinken binnen te krijgen. Je kunt eventueel wat ORS (Oral Rehydration Salts) innemen in water opgelost om te zorgen dat je niet uitdroogt, dit is extra belangrijk voor kinderen en oudere vakantiegangers. Als je echt moet reizen kun je nog loperamide innemen (niet geschikt voor kinderen onder de 2 jaar oud). Dit spul legt de peristaltiek (knijpwerking) van de darmen lam zodat het lijkt alsof de diarree over is. Gebruik dit alleen als je niet vaak naar de wc kunt, zoals wanneer je moet reizen. Mocht de diarree langer dan twee dagen aanhouden, of er zijn bijverschijnselen als koorts, bloed in de ontlasting of andere zaken, neem dan contact op met een arts, dan kan via een laboratoriumtest gekeken worden wat er aan de hand is. Gelukkig zijn de medische voorzieningen vooral in Bangkok over het algemeen zeer goed. Het is wel zo dat men eerder geneigd is tot het geven van antibiotica dan in Nederland. Je komt zo meestal wel van je acute kwaal af maar kan wel andere spijsverteringsmoeilijkheden opleveren doordat al je darmflora is vernietigd.

Je kunt diaree voorkomen door alleen water en dranken te drinken uit een afgesloten/gesealde fles of uit blik of dranken die gekookt zijn zoals thee of koffie. IJs (van water) is het best te vertrouwen wanneer het ronde bolletjes zijn met gaten erin. Fruitsap is alleen veilig als er geen water is toegevoegd. Voedsel, vooral vlees en vis, moet goed gekookt, gestoofd of doorbakken zijn. Westerse salades zoals bij salad bars in dure hotels gebruikelijk zijn, zijn in dit land af te raden. Over het algemeen is het veilig om aan straatstalletjes te eten, ook al zou je het niet verwachten. Eet vooral daar waar het druk is: de omloopsnelheid waarmee het voedsel wordt geproduceerd en opgegeten is dan hoog, wat de hygiëne ten goede komt. Let wel op hoe borden, glazen en bestek worden afgewassen. Vaak is er geen stromend water en staat er alleen een emmer met een sopje te bakken in de zon. Het is dan verstandig om een ander tentje uit te zoeken. Restaurants waarbij je goed kan zien hoe schoon het is, zijn aan te raden. Wat betreft eetstalletjes is het verstandig later op de dag geen vlees meer te eten, dat vlees heeft soms al de hele dag ongekoeld gelegen. Een probaat huismiddel ter voorkoming van uitdroging bij diarree is het drinken van cola en bouillon (niet perse tegelijkertijd). Cola is bijna overal te koop en bouillon en een spiraalkoker kun je meenemen uit Nederland.

Bilharzia
Voorkom een infectie overgebracht door kleine wormpjes door niet in stilstaand water te zwemmen, vooral niet in de stuwmeren van Noordoost Madagascar. Ook het zuidelijk deel van de Mekong Rivier is wat dit betreft geen goed zwemwater.

Nog wat meer (semi-)medische tips

Huidverzorging
Neem wondjes in de tropen serieus: houd ze in de gaten, desinfecteer het en gebruik eventueel een pleister.

Gebruik altijd een hoge factor zonnebrandcrème op de blote huid, ook in het regenseizoen. Snorkelen met T-shirt en (korte)broek is aan te raden. Draag geen felgekleurde of zwarte kleding en geen sterke geurtjes om stekende insecten op afstand te houden. Als je gevoelig bent voor huidirritatie, kun je het beste katoenen of linnen kleding dragen. Was vaak je handen of gebruik een desinfecterend middel.

Draag geen felgekleurde of zwarte kleding en geen sterke parfum, deo of aftershave om stekende insecten op afstand te houden (zorg dat je niet te veel op een bloem lijkt). Als je gevoelig bent voor huidirritatie is het het best om katoenen of linnen kleding te dragen, dat broeit niet snel. Je kunt eventueel jezelf na het ochtendtoilet inpoederen ter voorkoming van broeien (prickly heat).

Was of desinfecteer je handen na toiletbezoek en bijt liever geen nagels.

Met name in de droge tijd bestaat er een kleine kans in de bossen een teek op te lopen (in Europese bossen is de kans hierop groter). Check ’s ochtends en ’s avonds je lichaam op deze beestjes, vooral in de knieholten en de liezen. Mocht je er een vinden trek het dier er niet met wat alcohol uit maar gebruik het liefst een tekentang (bij apotheken in Nederland te koop), of ga er ter plekke mee naar een arts. Mocht je onherleidbare bloeduitstortingen (in de vorm van een kring) krijgen na bezoek aan een bosgebied, ga er dan mee naar een arts.

Zonnesteek
Voorkom een zonnesteek door een hoofddeksel en eventueel een zonnebril te dragen. Zorg altijd een fles water bij je te hebben, zeker als je de natuur in gaat en niet snel aan drinkwater kunt komen. Vermoed je een zonnesteek (word je licht in het hoofd of krijg je hoofdpijn): drink wat, ga lekker in de schaduw zitten en blijf daar als het mogelijk is.

Gezondheid na thuiskomst

Als je na terugkomst (en dat kan eventueel maanden later zijn) koorts, darmklachten of wat dan ook krijgt dat je niet zo goed kunt thuisbrengen: neem contact op met je huisarts en vermeld hoe lang je waar je in Madagascar bent geweest en wat je er gedaan hebt. Als je veel contact hebt gehad met de plaatselijke bevolking is het verstandig een Mantoux te laten zetten (test op tbc). Als je na terugkomst (en dat kan eventueel maanden later zijn) koorts, darmklachten of wat dan ook krijgt dat je niet zo goed kunt thuisbrengen: neem contact op met je huisarts en vermeld hoe lang je waar je in Madagascar bent geweest en wat je er gedaan hebt.

Klik hier om aan de slag te gaan met het samenstellen van je Madagascarreis met onze bouwstenen